Normal Mod | Çizgisel Mod

Doan'Jan · 18-05-2008, 04:08 AM

Dünya’da İklim ve Dogal Bitki Örtüsü

Dünya’da Görülen İklim Tipleri

Bir yerde benzer sıcaklık, basınç, rüzgar, nemlilik ve yagış özelliklerinin uzun süre etkili olmasıyla iklim tipleri belirmektedir. İklimi oluşturan bu ögelerden birinin ya da ikisinin farklı olması, degişik iklim tiplerinin ortaya çıkmasına neden olur.

Dünya’da görülen iklimler, sıcak kuşak iklimleri, ılıman kuşak iklimleri ve soguk kuşak iklimleri olarak üöç ana bölümde toplanır.

Sıcak Kuşak İklimleri

Sıcak Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri

Yıllık sıcaklık ortalamaları 20°C’nin üstündedir.
Sıcaklık farkları Ekvator’dan uzaklaşdıkça artar.
Soguk mevsim yoktur.
Yagış özellikleri farklılık gösterir.

Ekvatoral İklim

Ekvatoral İklimin Özellikleri

Yıllık sıcaklık ortalamasının 20°C’nin üstünde oldugu ekvatoral iklimde yıl boyunca yaz koşulları yaşanır.

Güneş ışınları, yıl boyunca dik ve dike yakın açılarla geldiginden yıllık sıcaklık farkı azdır.

Yıl boyunca yükseltici hava hareketlerine baglı olarak konveksiyonel yagış görülür.

Yıllık yagış miktarı 2000 mm’nin üzerindedir. Her mevsimin yagışlı oldugu ekvatoral bölge akarsularının rejimleri düzenlidir ve yıl boyunca bol su taşır. Güneş ışınlarının dik geldigi Mart ve Eylül aylarında yagışlar artar. Bu nedenle ekinokslarda (21 Mart – 23 Eylül) akarsularda kabarma olur.

Konveksiyonel Yagış : Isınan havanın yükselerek soguması ile oluşan yagışlardır.

UYARI : Ekvatoral iklimde yıllık sıcaklık farklarının az olması güneş ışınlarının yere degme açılarının az degişmesiyle, günlük sıcaklık farklarının az olması ise nem oranının yüksek olmasıyla ilgilidir.

Ekvatoral İklimin Dogal Bitki Örtüsü

Yıl boyunca sıcaklık ve nem koşulları elverişli oldugundan sürekli yeşil kalabilen yayvan yapraklı agaçlardan oluşan gür ormanlardır. Yagmur ormanları adı verilen bu ormanlardaki agaçların boyu yagış miktarının fazla olması nedeniyle 40-60 m lere kadar çıkabilir. Ormanaltı floarası da çok zengindir.

Ormanaltı Florası : Orman örtüsü altında loş ortamda yetişen, çogunlukla ot ve sarmaşık türlerinin oluşturdugu bitki toplulugudur.

Ekvatoral İklimin Görüldügü Yerler

10° Kuzey ve Güney enlemleri arasında,

Güney Amerika’da Amazon Havzası’nda,

Afrika’da Kongo Havzası’nda ve Gine Körfezi kıyılarında,

Asya’da Endonezya Adaları’nda görülür.

Yazları Yagışlı Tropikal İklim (Savan)

Yıllık sıcaklık ortalaması 20°C’nin üstündedir.

Yazlar sıcak ve yagışlı, kışlar sıcak ve kurak geçer

Güneş ışınlarının dik açıyla geldigi yaz aylarında konveksiyonel yagışlar görülür.

Kış aylarında subtropikal yüksek basıncın (DYB) etkisinde kaldıgından kış kuraklıgı belirgindir.

Yıllık yagış miktarı 1000 mm civarındadır.

UYARI : Savan ikliminde günlük sıcaklık farkları, nemlilik nedeniyle yazın az, kışın fazladır.

Yazları Yagışlı Tropikal İklimin (Savan İklimi) Dogal Bitki Örtüsü

Yaz yagışlarıyla yeşeren, uzun boylu, gür ot topluluklarıdır. Bunlara savan adı verilir. Savanlar arasında yer yer kurakçıl agaçlar görülür. Akarsu boylarında ise galeri ormanları görülür.

Galeri Ormanları : Savanlardaki, küçük akarsu boylarında görülen, çogunlukla 50-100 m genişliginde, bir akarsu agı biçiminde uzanan ve sürekli yeşil kalabilen nemli ormanlardır. Galeri ormanları olarak adlandırılmalarının nedeni, agaçların, akarsuyun üstünü bir galeri şeklinde kapatmasıdır.

Yazları Yagışlı Tropikal İklimin (Savan İklimi) Görüldügü Yerler

10° enlemleri ile dönenceler arasında,

Orta Amerika’da,

Sahra Çölü ile Ekvatoral Afrika arasında,

Güney Afrika’da,

Güney Amerika’da,

Kuzey Avustralya’da,

Madagaskar’ın batısında görülür.

Muson İklimi

Muson İkliminin Özellikleri

Kış sıcaklıgı 10°C - 20°C arasında degişir. Yıllık sıcaklık ortalaması 20°C nin üstündedir.

Muson rüzgarlarının etkisiyle yazlar sıcak ve bol yagışlı geçer. Kışlar ise ılık ve kuraktır.

Çogunlukla 2000 – 5000 mm arasında degişen yıllık yagış miktarı bazı yerlerde 10000 mm’yi geçmektedir. Örnegin Hindistan’ın Çerapunçi kasabasında yıllık yagış miktarı 12000 mm’yi bulmaktadır.

Yaz aylarında orografik yagışlar görülür.

Orografik Yagışlar : Nemli hava kütlelerinin bir dag yamacına çarparak yükselmesi sonucunda oluşan yagışlardır.

Muson İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Yagışın fazla oldugu yerlerde, kış aylarında yapraklarını döken yayvan yapraklı agaçlardan oluşan ormanlar görülür. Bu ormanlara muson ormanları denir.

Muson İkliminin Görüldügü Yerler

Güney, Dogu ve Güneydogu Asya kıyılarında,

Madagaskar’ın dogusunda,

Avustralya’nın kuzeydogusunda,

Kuzey Amerika’nın güneydogu kıyılarında görülür.

Çöl İklimi

Çöl İkliminin Özellikleri

Günlük ve mevsimlik sıcaklık farklarının azla olması karakteristik özelligidir.

Yagışlar yok denecek kadar azdır.

Sıcaklık farklarının fazla olması, kayaların fiziksel olarak parçalanıp ufalanmasına neden olur.

Kimyasal çözülme yetersiz oldugundan toprak oluşumu zordur.

Çöl İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Kuraklıga uyum saglamış olan kurakçıl otlar ve çalılardan oluşur. Kuraklıga en iyi uyum saglamış bitkiler, gövdesinde çok miktarda su biriktirebilen kaktüslerdir. Üzerlerindeki küçük dikenler, bitkinin ısı kaybını azaltmaktadır. Ayrıca yer altı sularının yüzeye çıktıgı yerlerde vahalar oluşmuştur.

Vaha : Çöllerde suyun bulundugu, bitkilerin yetişebildigi, insanların yerleşip barındıgı yerdir. Vahalar akarsu boylarında, kuyuların açıldıgı yerlerde, büyük su kaynakları yanında gelişmiştir.

Çöl İkliminin Görüldügü Yerler

Asya Kıtası’nda; Arabistan, Gobi, Taklamakan Çöllerinde,

Kuzey Amerika’da; Kaliforniya, Nevada, Kolorado, Meksika Çöllerinde,

Afrika’da; Büyük sahra, Kalahari, Namibya Çölleri’nde,

Avustralya’da; Büyük Kum Çölü’nde,

Güney Amerika’da; Atakama Çölü’nde görülür.

UYARI : Çöllerin en büyük bölümü Kuzey yarım Küre’dedir. Bu durum, karaların Kuzey Yarım Küre’de Güney Yarım Küre’den daha fazla olmasının sonucudur.

Ilıman Kuşak İklimleri

Ilıman Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri

Yıllık sıcaklık ortalamaları 20°C’nin altındadır.

Sıcaklık farkları belirgindir.

4 mevsim yaşanır.

Akdeniz İklimi

Akdeniz İkliminin Özellikleri

Yazları sıcak ve kurak geçer.

Yıllık ortalama sıcaklık 18°C - 20°C arasında degişir.

Yazın genişleyen subtropikal antisiklon (DYB), Akdeniz iklim bölgesinde yaz kuraklıgını belirginleştirir.

Kışlar ılık ve yagışlıdır. Çünkü kış aylarında gezici alçak basınçlar cephesel yagışlara neden olur.

Yıllık ortalama yagış miktarı 600-1000 mm arasında degişir ve yagış rejimi düzensizdir.

Kar yagışı ve don olayı ender görülür.

Don Olayı : Havanın açık ve durgun oldugu kış gecelerinde aşırı ısınma nedeniyle toprak donar. Don olayı tarımsal üretime büyük ölçüde zarar verir. Karasal bölgelerde don olayı sık görülür.

Akdeniz İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Kısa, bodur agaç ve çalılardır. Bu bitki örtüsüne maki adı verilir. Yaz kuraklıgına uyum sagladıgından yaprakları genellikle sert, tüylü, ince ve uzundur.

Zeytin, defne, keçiboynuzu, mersin, lavanta, kekik ve zakkum maki bitki toplulugu içinde yer alır.

Akdeniz İkliminin Görüldügü Yerler

Akdeniz çevresindeki ülkelerde,

Güney Portekiz kıyılarında,

Afrika’da Kap Bölgesi’nde,

Güneybatı Avustralya kıyılarında,

Orta Şili’de,

Kuzey Amerika’da Kaliforniya yöresinde,

Güney Afrika Cumhuriyeti’nin Güney kıyılarında görülür.

UYARI : Akdeniz iklimi genellikle 30°-40° enlemleri arasında görülür.

Ilıman Kuşak Okyanus İklimi

Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Özellikleri

Orta Kuşak kıtalarının batı kıyılarında, batı rüzgarlarının ve sıcak su akıntılarının etkisiyle gelişen bir iklim tipidir.

Yıllık ortalama sıcaklık 20°C’nin altındadır.

Sıcaklık farkları belirgin degildir.

Yazlar serin ve yagışlı, kışlar ılık ve yagışlı geçer.

Her mevsim yagışlıdır. Sonbahar ve kış yagışları daha belirgindir.

Kar yagışı ve don olayı ender görülür.

Kış aylarında cephesel, yaz aylarında hem cephesel hem de yükselim yagışları görülür.

UYARI : Okyanus ikliminin belirmesinde temel etken batı rüzgarları ve sıcak su akıntılarıdır.

Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Yayvan ve igne yapraklı agaçlardan oluşan karma ormanlardır.

Yer yer çayırlar görülür.

Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Görüldügü Yerler

Kuzey Amerika’nın batı ve güneydogu kıyılarında,

Güney Amerika’nın güneybatı kıyılarında,

Batı Avrupa’nın Atlas Okyanusu kıyılarında,

Yeni Zellanda’da,

Afrika’nın güneyinde,

Avustralya’nın dogusunda,

Tasmanya’da görülür.

Ilıman Kuşak Karasal İklim

Ilıman Kuşak Karasal İklimin Özellikleri

Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soguk ve kar yagışlı geçer.

Günlük ve mevsimlik sıcaklık farkları belirgindir.

En yagışlı mevsim ilkbahardır.

Don olayı sık görülür.

Sıcak çöllerin kenarlarında görülen karasal iklimde yaz mevsimi kısa sürer.

UYARI : Ilıman karasal iklimde kış aylarındaki yagış azlıgı, termik yüksek basıncın etkili olmasına baglıdır. Yazın görülen yagışlar ise konveksiyoneldir.

Ilıman Kuşak Karasal İklimin Dogal Bitki Örtüsü

İlkbahar yagışlarıyla yeşeren, yaz kuraklıgı ile sararan kısa boylu otlardır. Bunlara step ya da bozkır denir. Steplere Kuzey Amerika’da preri, Güney Amerika’da pampa adı verilir. Yüksek yerlerde yer yer igne yapraklı agaçlar görülür.

Ilıman Kuşak Karasal İkliminin Görüldügü Yerler

Kuzey ve Güney Amerika’nın iç kısımlarında,

Anadolu’nun iç kısımlarında,

Irak’ta,

İran’da,

Türkistan’da,

Afrika’nın iç kısımlarında,

Avustralya’nın iç kısımlarında görülür.

Soguk Kuşak İklimleri

60° - 90° enlemleri arasında görülür.

Sıcaklık yıl boyunca düşüktür.

İklimin elverişsiz olması tarımı sınırlandırmaktadır.

Soguk Kuşak Karasal İklim

Soguk Kuşak Karasal İklimin Özellikleri

Bu iklim iki alt bölüme ayrılır.

Yazı ve Kışı Soguk Karasal İklim

Yıllık sıcaklık farkları belirgindir.

Yazlar soguk, yer yer serin ve kısa, kışlar ise çok soguk, uzun ve karlı geçer. Kar uzun süre toprakta kalır.

En yagışlı mevsim yazdır ve konveksiyonel yagış görülür.

Sıcaklık ortalamalarının Ekvator’a dogru gidildikçe artmasına baglı olarak bu iklim tipi degişir ve yazları sıcak karasal iklime geçilir.

Yazları Sıcak Karasal İklim

Kış sıcakları -10°C’nin altına inmez.

Yaz sıcaklıkları 20°C nin üstüne çıkar.

Yagış miktarı fazladır. İlkbahar ve yaz yagışları daha belirgindir.

Soguk Kuşak Karasal İklimin Dogal Bitki Örtüsü

İgne yapraklı agaçlardan oluşan ormanlardır. Bu bitki örtüsüne tayga adı verilir.

Yer yer çayırlar görülür.

Soguk Kuşak Karasal İklimin Görüldügü Yerler

Soguk kuşagın yazları sıcak karasal iklimi,

ABD’nin kuzeydogusunda,

Kanada’da,

Kuzey Çin’de,

Mançurya’da,

Rusya’da,

Orta Sibirya’da görülür.

Soguk kuşagın yazları da soguk karasal iklimi,

Asya, Avrupa ve Amerika kıtalarının kuzeyinde, tundra ikliminin altında bir kuşak halinde görülür.

Tundra İklimi

Tundra İkliminin Özellikleri

Yazlar çok kısa ve serin geçer. Yaz sıcaklıgı 10°C’nin üstüne çıkmaz.
Yıllık yagış miktarı 250 mm civarındadır.
Kışlar çok soguk ve uzun geçer.
Toprak kış aylarında donmuş haldedir.
Yaz aylarında topragın üst kısımlarında çözülmeler görülür ve bataklıklar oluşur.

Tundra İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Düşük sıcaklıga ve kuraklıga uyum saglamış olan kısa boylu çalılar, otlar ve yosunlardır.

Bu bitki örtüsüne tundra adı verilir.

Tundra İkliminin Görüldügü Yerler

60°-70° enlemleri arasında,

Asya’da,

Avrupa’da,

Kanada’nın kuzey kısımlarında,

Güney Amerika’nın güney kısımlarında görülür.

Kutup İklimi

Kutup İkliminin Özellikleri

Sıcaklık yıl boyunca 0°C’nin altındadır.

Sıcaklıgın düşük olması buharlaşmayı engelledigi için yagış az ve kar biçimindedir.

Sürekli donmuş halde olan toprak kar ve buz ile kaplıdır.

Kutup İkliminin Dogal Bitki Örtüsü

Toprak , sürekli kar ve buz örtüsü ile kaplı oldugu için bitki örtüsünden söz edilemez.

Kutup İkliminin Görüldügü Yerler

Kutuplar çevresinde,

Grönland’da,

Antartika’da görülür

Benzer Konular...
Konu:		Yazar	Cevaplar:	Gösterim:	Son Mesaj
	OLD MAP - World (Eski Harita - Dunya)	Darkness2	0	633	01-04-2008 05:40 PM Son Mesaj: Darkness2