Normal Mod | Çizgisel Mod

Doan'Jan · 18-05-2008, 04:02 AM

DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ

10 Aralık 1948’de, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu metnini bu sayfalarda okuyacagımız EvrenselİnsanHakları Beyannamesini kabul ve ilan etti. Bu tarihi gelişmenin ardından Genel Kurul bütün üye ülkelerden Beyannamenin metninin yayınlanmasını ve bunun “ülkelerin ve bölgelerin siyasi durumları bakımından hiçbir ayırım gözetmeksizin dagıtılmasının ve özellikle okullarda ve öteki kültür kurumlarında okutulmasının ve üzerinde durulmasının saglanmasını” talep etti.
İNSAN HAKLARI BEYANNAMESİ’nin metni Birleşmiş Milletler’in altı resmi dilinde, yani Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça olarak elde edilebilir. Bu metin ise Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından onaylanmış çevirisidir.

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ ÖNSÖZ
İnsanlık ailesinin bütün üyelerinde bulunan haysiyetin ve bunların eşit ve devir kabul etmez haklarının tanınması hususunun, hürriyetin, adaletin, ve dünya barışının temeli olmasına.
İnsan haklarının tanınmaması ve hor görülmesinin insanlık vicdanını isyana sevk eden vahşiliklere sebep olmuş bulunmasına, dehşetten ve yoksulluktan kurtulmuş insanların içinde söz ve inanma hürriyetlerine sahip olacakları bir dünyanın kurulması en yüksek amaçları olarak ilan edilmiş bulunmasına, insanın istibdat ve baskıya karşı son çare olarak ayaklanmaya mecbur kalmaması için insan haklarının bir hukuk rejimi ile korunması esaslı bir zaruret olmasına.
Birleşmiş Milletler halklarının, Andlaşmada, insanın ana haklarına, insan şahsının haysiyet ve degerine, erkek ve kadınların eşitligine olan imanlarını bir kere daha ilan etmiş olmalarına ve sosyal ilerlemeyi kolaylaştırmaya, daha geniş bir hürriyet içerisinde daha iyi hayat şartları kurmaya karar verdiklerini beyan etmiş bulunmalarına.
Üye Devletlerin, Birleşmiş Milletler Teşkilatı ile işbirligi ederek insan haklarına ve ana hürriyetlerine bütün dünyaca gerçekten saygı gösterilmesinin teminini taahhüt etmiş olmalarına.
Bu haklar ve hürriyetlerin herkesçe aynı şekilde anlaşılmasının yukarıdaki taahhüdün yerine getirilmesi için son derecede önemli bulunmasına göre;

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER
GENEL KURULU

İnsanlık toplulugunun bütün fertleriyle uzuvlarının bu beyannameyi daima göz önünde tutarak ögretim ve egitim yoluyla bu haklar ve hürriyetlere saygıyı geliştirmeye, gittikçe artan milli ve milletler arası tedbirlere gerek bizzat Üye Devletler ahalisi gerekse bu Devletlerin idaresi altındaki ülkeler ahalisi arasında bu hakların dünyaca fiilen tanınmasını ve tatbik edilmesini saglamaya gayret etmeleri için işbu İnsanHaklarıEvrensel Beyannamesini ilan eder.
Madde 1: Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit dogarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.
Madde 2: Herkes, ırk, renk, cins, dil, din, siyasi veya diger herhangi akide, milli veya içtimai menşe, servet, doguş veya herhangi diger bir fark gözetilmeksizin işbu beyannamede ilan olunan tekmil haklardan ve bütün hürriyetlerden istifade edebilir.
Bundan başka, bagımsız memleket uyrugu olsun , vesayet altında bulunan, garimuhtar veya sair bir egemenlik kayıtlamasına tabi ülke uyrugu olsun, bir şahıs hakkında, uyrugu bulundugu memleket veya ülkenin siyasi, hukuki veya milletlerarası statüsü bakımından hiçbir ayrılık gözetilmeyecektir.
Madde 3: Yaşamak, hürriyet ve kişi emniyeti her ferdin hakkıdır.
Madde 4: Hiç kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz; kölelik ve köle ticareti her türlü şekliyle yasaktır.

İNSAN HAKLARI KOORDİNATÖR ÜST KURULU’NUN ÇALIŞMALARI

İnsanhakları, “Türkiye’de insan haklarının çagdaş evrensel ölçülere uygun bir anlayışla korunması ve geliştirilmesi,
insan haklarıyla bagdaşmayan uygulamalara meydan verilmemesi için gerekli önlemleri” alacagını Programında
taahhüt eden 55. Hükümetin başta gelen öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu çerçeve içinde insanhakları ile ilgili
Devlet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami Türk’ün başkanlıgında Başbakanlık, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Millî Egitim ve Saglık
Bakanlıkları Müsteşarlarından oluşan “İnsanHakları Koordinatör Üst Kurulu”, önemli kararlar alarak, bu alanda sürdürülen
çalışmalara yeni bir ivme kazandırmıştır.
Üst Kurul’un çalışmalarında etkinlik ve hız saglamak amacıyla Başbakanlık Müsteşarlıgına baglı bir Sekreterya oluşturulmuştur. Sekreterya’da Üst Kurul’da temsil edilen bakanlıkların örevlendirdigi elemanlar çalışmaktadır.
Üst Kurul, görev alanında verimliligi artırmak için gerektiginde diger resmî kuruluşların üst düzey temsilcilerini de toplantılarına
davet etmekte; ayrıca, incelenen konuların niteligine göre çalışma grupları oluşturmaktadır. Üst Kurul, insanhakları alanında
faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri temsilcilerini ve üniversitelerde insan hakları dersi okutan ögretim üyeleri ile insanhakları
alanında tanınmış bilim adamlarını da toplantılarına davet etmekte ve görüşlerini almaktadır. Genel olarak insanhakları alanında
çalışan başlıca dernek ve vakıflar yanında, başlıca kadın dernekleri, çevre sorunlarıyla ilgili dernek ve vakıflar ile çocuk sorunlarıyla
ilgili dernek ve vakıflar, bu çerçeve içinde davet edilen kuruluşlardandır.

17 Temmuz 1997-23 Kasım 1998 tarihleri arasında 62 toplantı yapan ve 150 karar alan Üst Kurul, insan haklarının korunmasını ve
geliştirilmesini, Birleşmiş Milletler İnsanHaklarıEvrensel Beyannamesi’nde ve Türkiye’nin taraf oldugu insanhakları ile ilgili
uluslararası sözleşmelerde öngörüldügü şekilde çagdaş evrensel ölçülere uygun olarak gerçekleştirmek amacıyla konuya çok yönlü
ve geniş bir açıdan yaklaşmaktadır. Bu baglamda çalışmalarını sadece Türkiye’ye yönelik eleştiri konularıyla sınırlamayıp, insanhakları egitiminden hasta haklarına kadar uzanan çeşitli alanlarda incelemeler yaparak kararlar almaktadır.

Üst Kurul, idarî ve yasal düzenlemeler içeren bu kararların bir bölümünün hemen uygulanmasını saglamış; bir bölümünü de bir
süreç içinde sonuçlandırmak üzere gerekli hazırlık çalışmalarını başlatmıştır.

Üst Kurul, insanhakları bilincinin ülke çapında yaygınlaşmasına katkıda bulunmak üzere bazı toplantılarını belirli aralıklarla Ankara
dışındaki şehirlerde yapmaktadır. Şimdiye degin Diyarbakır, Muş, Edirne, Çanakkale, Hatay, Kars ve Batman’da bu tür toplantılar
yapılmıştır.

Doan'Jan · 18-05-2008, 04:04 AM

İnsanHakları Koordinatör Üst Kurulu’nun başlıca çalışmaları ile bu çalışmaların sonucu olan başlıca düzenlemeler şunlardır:

1. İçişleri Bakanlıgı bünyesinde insanhakları sorunlarını sürekli gündemde tutacak ve insanhakları ihlâlleri ile ilgili iddiaları da
cevaplandıracak bir “Bakanlık Sözcülügü” birimi oluşturulmuştur.

2.a) Özellikle kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi durumunda vatandaşların magdur olmasına yol açan yasal gecikme faizinin Bakanlar Kurulunca % 30’dan % 50’ye yükseltilmesi saglanmıştır.

b) 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da günün koşullarına uygun degişiklikler yapılmasını öngören bir kanun taslagı hazırlanmıştır.
3.a) Ombudsman kurumunun 2 çeşitli ülkelerin ombudsman yasalarından da yararlanarak2 evrensel ölçülere ve ülkemiz
koşullarına uygun olarak kurulması amacıyla Adalet Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde bir uzmanlar kurulunca hazırlanan kanun
taslagı, Üst Kurul’da belirtilen ve Bakanlıklar ile diger kurum ve kuruluşlardan gelen görüşler ışıgında yeniden düzenlenmektedir.
b) Diger ülkelerden ombudsman veya uzmanlar, karşılaştırmalı hukuk açısından deneyimlerinden yararlanılmak üzere ülkemize
davet edilmişlerdir. Bu çerçeve içinde İsveç Parlamento ve basın ombudsmanları ile İrlanda, Finlandiya ve KKTC ombudsmanları
ve AGİT ombudsmanlık uzmanları Türkiye’yi ziyaret etmişlerdir.
4. Memurin Muhakematı Hakkında Kanun-u Muvakkat yerine geçmek üzere hazırlanan “Memurlar ve Diger Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun Tasarısı” Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulmuştur. Tasarı, halen TBMM Anayasa
Komisyonu’nca kabul edilmiş olup; halen Genel Kurul gündeminde bulunmaktadır.
5. Gözaltı, Sorgulama ve İfade Alma Taimatnamesi/Yönergesi’nin uygulanması ve gözaltı izleme birimlerinin çalışmaları sırasında karşılaşılan sorunların giderilmesi amacıyla;
a) Kimlik bilgilerini verme zorunluluguna uymayanlar için öngörülen yaptırımların yeniden düzenlenmesi,

b) Hazırlık soruşturmalarının, özellikle sorgulama işlemlerinin olanaklar ölçüsünde bizzat Cumhuriyet savcıları tarafından
yürütülmesinin saglanması,

c) Sorgulama konularında yetişmiş uzman personelin başka görevlerde çalışmalarının önlenmesi ve bu personelin görev yerlerine
dengeli bir biçimde dagıtımının saglanması,

d) Gözaltına alınan kişilerin sayıca çok olmaları durumunda girişteki saglık muayenesinin bu kişilerin bulunduruldukları yerde
yapılması,

e) Gözaltı izleme birimlerinin modernize edilmesi ve bilgisayar agıyla merkeze baglanması kararlaştırılmıştır.

6. Yakalama, gözaltına alma ve ifade alma konularında Emniyet Genel Müdürlügü ve Jandarma Genel Komutanlıgı’nca
uygulanmakta olan talimat ve yönergelerin günün koşullarına göre gözden geçirilerek tek metin haline getirilmesi amacıyla, İçişleri
Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde bilim adamları ve uygulayıcılardan oluşan bir Uzmanlar Kurulu tarafından hazırlanan “Yakalama,
Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeligi” Taslagının bazı degişikliklerle kabulü ve en kısa zamanda yürürlüge konulmasının
saglanması kararlaştırılmıştır. Yönetmelik, 1 Ekim 1998 tarih ve 23480 sayılı Resmi Gazete’de Adalet ve İçişleri Bakanlıklarınca
yayımlanarak yürürlüge girmiştir.

7. Gözaltı süresinin dört günden öteye uzatılmasında sulh hâkiminin sanıgı görerek karar vermesinin bugünkü koşullarda
uygulanabilir nitelikte olmaması nedeniyle, Cumhuriyet savcısının uzatma talebiyle birlikte sanıgın bir hekim tarafından muayene
edildigini gösteren aynı tarihli adlî raporun sulh hâkimine sunulması amacıyla Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeligi’ne hüküm konulmuştur.

8. Kayıp kişilerle ilgili iddiaların daha etkin, metodik ve sür’atli bir biçimde izlenebilmesi ve yargılamaların hızlandırılması amacıyla
gerekli yasal degişikliklerle diger önlemlerin belirlenmesi, kayıp kişiler konusunda uluslararası anlayışa uygun bir kavram birligine
varılması için çalışmalar yapılmış; bu çalışmalar çerçevesinde

a) Adalet Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde hazırlanan Yakalama ve Gözaltına Alma Formu ile Gözaltından Çıkarma Formu
örneklerinin İçişleri Bakanlıgı'nın koordinatörlügünde yürütülen Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeligi
çalışmalarında dikkate alınmak üzere bazı degişikliklerle kabulü;

b) Yakalanan, gözaltına alınan ve gözaltından çıkarılan kişilerle ilgili kayıtlarda genel kolluk kuvvetleri arasında standardizasyonun
gerçekleştirilmesi özellikle kullanılacak form örneklerinde aynı bilgilerin yer almasının saglanması;

c) Kayıp kişilerle ilgili araştırma sonuçlarının başvuruda bulunan kayıp yakınlarına bildirilmesi ve belirli aralıklarla kamuoyuna duyurulması kararlaştırılmıştır.

9. Genel kolluk kuvvetlerinin modernizasyonu çerçevesinde polis ve jandarma kriminal laboratuarlarının geliştirilmesi ve
yaygınlaştırılması amacıyla alınması gereken önlemlerin belirlenmesi konusundaki çalışmalar tamamlanmak üzeredir.

10. İnsanhakları konusunda örgün egitim kurumlarında okutulmakta olan derslerden başka mülkî amirler, Emniyet Genel
Müdürlügü, Jandarma Genel Komutanlıgı personeli ve cezaevleri yöneticileri ile tutuklu ve hükümlülere uygulanmakta olan egitim
programlarının yaygınlaştırılması ve etkinleştirilmesi konusunda çalışmalar yapılmaktadır.

11. İnsanhakları konusunda Türkiye’ye yardımcı olmaya hazır olduklarını ifade eden dost ülkelerde kolluk kuvvetleri ve cezaevi
yöneticilerinin bilgi ve görgülerini artırmaları, incelemelerde bulunmaları veya düzenlenecek egitim programlarına katılabilmeleri için
Dışişleri Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde hazırlanan rapor kabul edilmiştir. Rapora insanhakları alanında çalışan uluslararası
kuruluşlarla yapılan işbirligi ile ilgili bir bölümün de eklenmesi kararlaştırılmıştır.

12.a) Kamu görevlilerinin bireylere işkence ve kötü muamele yapmalarını ve yetkilerini kötüye kullanmalarını yasaklayan Türk
Ceza Kanunu’nun 243 ve 245. maddelerine aykırı davranış suçlarından dolayı açılan kovuşturmaların Adalet Bakanlıgı’nca
izlenmesi ve bu konuda her ay Üst Kurula bilgi verilmesi kararlaştırılmıştır.

b) Türk Ceza Kanunu’nun 243 ve 245. maddeleri ile 354. maddesinin çagdaş hukuk anlayışına uygun olarak gözden geçirilmesi ve yeniden düzenlenmesi amacıyla hazırlanıp Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulan Türk Ceza Kanununun Bazı Maddelerinde
Degişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı, TBMM Adalet Komisyonu’nca kabul edilmiştir. Tasarı, halen Genel Kurul gündeminde bulunmaktadır.

13. Ceza ve tutuk evlerindeki yaşam koşullarının iyileştirilmesi amacıyla,

a) Umumî Hıfzısıhha Kanunu ile Ceza ve İnfaz Kurumlarının Yönetimine ve Cezaların İnfazına Dair Tüzük geregince kurumlarda
düzenli olarak saglık taraması yapılması, bulaşıcı hastalıklarla ilgili aşı faaliyetlerinin aksatılmadan yürütülmesi, kurumlara giren her
tutuklu ve hükümlünün saglık muayenesinden geçirilmesi;

b) Büyüklere mahsus kurumların çocuk tutuklu ve hükümlülere ayrılan bölümlerinde fizikî bakımdan çocuk psikolojisine uygun
oyunların, özellikle zekâ oyunları ve masa tenisi, voleybol, basketbol gibi spor faaliyetlerinin çocuk suçluların egitimini saglayacak
biçimde geliştirilmesi;

c) Devlet hastanelerindeki tutuklu ve hükümlü koguşlarının geliştirilip modernize edilmesi, tutuklu ve hükümlü bölümleri bulunmayan hastanelerde imkânlar ölçüsünde, bu amaca uygun bölümler ayrılması;

d) Tutuklu ve hükümlülerin gerektiginde ceza ve tutukevlerinden saglık kurumlarına nakillerinde güvenligin ve kurumlarda tedavilerinin saglanması için Adalet, İçişleri ve Saglık Bakanlıkları arasında ortak bir protokol hazırlanması;

e) Çagdaş standartlara uygun yeni projeli ceza ve tutukevleri inşası;

f) Ceza ve tutukevleri için personel yetiştirmek üzere Millî Egitim Bakanlıgı ile işbirligi yapılarak okullar açılması, bu okullarda
ayrıca infaz kurumları personelinin insanhakları konusunda hizmet içi egitimden geçirilmesi;

g) Tutuklu ve hükümlülerin serbest zamanlarını okuyarak degerlendirebilmeleri için ceza ve tutukevlerindeki kütüphane veya
kitaplıklara, Millî Egitim ve Kültür Bakanlıklarınca kitap yardımı yapılmasının saglanması kararlaştırılmıştır.

14. Devletin kusursuz sorumlulugunun gerektirdigi durumlarda, özellikle terörle mücadele sırasında veya sonucunda vatandaşların
ugradıkları zararların yargı kararına gerek kalmaksızın kısa zamanda Devletçe karşılanabilmesi için hukukî olanakların araştırılması,
gerektiginde yeni yasal düzenlemelerin önerilmesi amacıyla başlatılan çalışmalar sonunda “Terör ve Terörle Mücadeleden Dogan
Zararların Karşılanması Hakkında Kanun Taslagı” hazırlanmıştır.

15. İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesi ile ilgili bilgi akışını saglamak amacıyla Başbakanlıkta merkezî bir “Bilgi Bankası”
oluşturulmaktadır.

16. Ayrı bir adlî kolluk kuruluncaya kadar,

a) Gene kolluk güçleri bünyesinde adlî hizmetlerle görevli birimler oluşturmak suretiyle olanaklar ölçüsünde uzmanlaşmanın
hızlandırılması;

b) Bu amaçla özel hizmet içi egitim programları uygulanması, bu arada egitici personel yetiştirilmesine önem verilmesi, gerektiginde
yurt dışındaki egitim kurumlarına eleman gönderilmesi;

c) Yurt içindeki hizmet içi egitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasında Adalet Bakanlıgı ile işbirligi yapılması;

d) Adlî hizmetler için özel bir hizmet içi egitim programını tamamlayarak sertifika alan personelin görevlendirilmesi
kararlaştırılmıştır.

17. Hâkimlik ve savcılık güvencesinin güçlendirilmesi amacıyla;

a) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’na seçimle gelen asıl ve yedek üyelerin bu görevleri süresince başka bir iş ve görev
alamamalarını öngören ve TBMM Adalet Komisyonunca 15.1.1998 tarihinde kabul edilen Kanun Tasarısının kısa zamanda yasalaşmasının yararlı olacagı,

b)Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile Adalet Bakanlıgı’nın Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun’un bu Bakanlıkta hâkimlik ve
savcılık güvencesi ile yakından ilgili görevlerde bulunan üst düzey yöneticilerin atanma ve görevden alınmaları hakkındaki
hükümlerinde degişiklik yapılması,

c) Konunun Anayasal boyutu ile ilgili çalışmanın tamamlanması,

d) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararlarına karşı yargı yoluna başvurulması konusunun da Anayasa degişikligi ile ilgili
çalışma çerçevesinde degerlendirilmesi kararlaştırılmıştır.

18. Saglık Bakanlıgı’nın adlî raporlarla ilgili genelgelerinin uygulanmasında karşılaşılan sorunların incelenmesi ve alınması gereken
ek önlemlerin belirlenmesi çalışmaları tamamlanmıştır. Bu çerçeve içinde Saglık Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde hazırlanan Genel
Adlî Muayene Raporu ve Cinsel Saldırı Raporu ile ilgili form örnekleri incelenerek;

a) Genel Adlî Muayene Raporu formunun, bu formda öngörülen “sistem muayeneleri”, “psikiyatrik muayene” ve “tetkikler”le ilgili
işlemlerin talebe, iddiaya, oluşa veya muayene bulgularına göre gerekli oldugu zaman yapılmasını belirten bir ifade eklenmesi
suretiyle kabulü;

b) Kadınlar ve Erkeklerle İlgili Cinsel Saldırı Muayene Raporu formunun Üst Kurul’da belirtilen görüşler dogrultusunda düzeltilerek
kabulü;

c) Söz konusu rapor formlarının dörder nüsha olarak düzenlenmesi,

d) Bu rapor formlarının Saglık Bakanlıgı’nca bastırılarak bir genelge ile bütün illere duyurulması,

e) Rapor formlarının kullanılmasında uygulama kolaylıgı ve standardizasyon saglamak amacıyla adlî tabiplik hizmeti veren bütün
hekimler için hizmet içi egitim programları düzenlenmesi,

f) Yukarıdaki işlerin yapılması için Adalet, İçişleri ve Saglık Bakanlıkları bütçelerine yeterli ödenek konulması kararlaştırılmıştır.

19. Saglık Bakanlıgı’nca hazırlanan Hasta Hakları Yönetmeligi 1 Agustos 1998 tarih ve 23420 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanarak yürürlüge girmiştir. Bu Yönetmelik’te öngörülen hakların kamu oyuna tanıtılması için TRT ve diger basın-yayın
organlarında uygun yayın yapılmasının saglanması kararlaştırılmıştır.

20. Tababet-i Adliye Kanunu ile Adlî Tıp Kurumu Kanunu’nun uygulanmasında karşılaşılan sorunların ve alınması gereken
önlemlerin belirlenmesi yolunda çalışmalar yapılmıştır. Bu çerçeve içinde;

a) Adlî soruşturmaların süratle ve etkili biçimde yürütülmesini gerçekleştirmek amacıyla,

i. Adlî Tıp Kurumu’nun bölgesel teşkilatlanmasının hızlandırılması için halen 7 olan grup başkanlıgı sayısının ilk aşamada 20’ye çıkarılması,

ii. Bu amaçla yeterli bina, lâboratuar, tesis ve araç-gereç gibi fizikî olanaklar ile uzman personel yönünden gerekli kadroların
ihdasının saglanması,

iii. Kurum’u uzman personel yönünden güçlendirmek üzere adlî tıp uzmanlıgının meslekî bakımdan çekici hale getirilmesi için
alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir inceleme yapılması,

b) Üniversitelerin ilgili fakülte ve yüksek okul ders programlarında adlî tıp egitimine, konunun artan önemine uygun olarak daha geniş yer verilmesinin tavsiye edilmesi,

c) Halen iki yıl olan adlî tıp uzmanlık süresinin çagdaş tıp biliminin gereklerine ve suçların çeşitliligine uygun olarak dört yıla
çıkarılmasının tavsiye edilmesi kararlaştırılmıştır.

21. Adlî muayenelerin bagımsız olarak yapılması, adlî raporların muayene edilen kişilerin durumunu tam olarak belirtir ve anlaşılır bir
dilde yazılması, muayenelerin adlî işlemlerin başlamasından önce ve bitiminde yapılması; gerçege aykırı rapor veren hekimler
hakkında uygulanacak idarî ve cezaî yaptırımların caydırıcı hele getirilmesi için inceleme yapılması ve gerekli degişiklik önerilerinin
hazırlanması konusundaki çalışmalar tamamlanmıştır.

Bu çerçevede gerçege aykırı rapor veren hekim, eczacı veya sıhhiye memurları hakkında uygulanacak cezaî yaptırımların caydırıcı
hale getirilebilmesi için Türk Ceza Kanunu’nun 354. maddesinde yazılı cezaların artırılması, bu arada işlenmiş bir suçun ya da
işkence veya zalimane davranışların delillerini yok etmek veya gizlemek için gerçege aykırı rapor düzenlenmesi halinin agırlaştırıcı
sebep olarak kabul edilmesi amacıyla hazırlanan düzenleme, yukarıda 12’de sözü edilen Kanun Tasarısı’nda yer almıştır.

22. TRT’de insanhakları ile ilgili programların yayınlanması amacıyla Devlet Bakanlıgı (Prof. Dr. Hikmet Sami Türk) ile Türkiye
Radyo Televizyon Kurumu arasında bir protokol imzalanmıştır. Protokol 1.1.1998 tarihinde yürürlüge girmiştir.

23. Millî Egitim Bakanlıgı’nca insanhakları egitimi alanında yapılan çalışmalar çerçevesinde

a) İlkögretim okullarının 7 ve 8. sınıflarında “Vatandaşlık ve İnsanHakları” dersinin zorunlu ders olarak okutulması, ders
konularının bu sınıflar arasında paylaştırılarak genişletilmesi ve geliştirilmesi;

b) Ortaögretim okullarının 2. sınıfında “Demokrasi ve İnsanHakları” dersinin seçmeli ders olarak okutulması;

c) Bu derslerin ögretim programlarının —halen ilkögretim okullarında uygulanmakta olan programda oldugu gibi— merkez kavram olarak insanı almak suretiyle düzenlenmesi, pedagog ve uzmanların katılımı ile hazırlanacak ögretim programlarının Talim ve
Terbiye Kurulu’na gönderilmeden önce Üst Kurul’un bilgisine sunulması;

d) Diger derslerde de ilgili konularda yeri geldikçe insan haklarına deginilmesi kararlaştırılmıştır.

24. Birleşmiş Milletler İnsanHakları Egitimi On Yılı boyunca Millî Egitim Bakanlıgı’na baglı bütün egitim ve ögretim kurumlarında
görevli ögretmenlerin insanhakları konusunda egitimlerinin geliştirilmesi amacıyla,

a) Ögretmen, yönetici ve müfettişleri insanhakları konularında bilgilendirmek ve duyarlı hale getirmek için bu süre boyunca
yapılacak egitim yönetimi, teftiş teknikleri, rehberlik, program geliştirme, trafik, çevre ve direksiyon egitimi, ögretim metotları ve
tüm formatörlük kurslarında insanhakları konusunun işlenmesi;

b) Hizmet içi egitim faaliyetlerinde işlenecek insanhakları konuları için öncelikle egitim programlarının hazırlanması ve bu
programların hazırlanmasında TODAİE, hukuk fakülteleri ve insanhakları konusunda ögretim yapan diger üniversitelerin ögretim
elemanlarıyla işbirligi yapılması;

c) İnsanhakları egitiminin hizmet içi egitim yoluyla yaygınlaştırılması kararlaştırılmıştır.

25.a) İnsanHaklarıEvrensel Beyannamesi’nin 50. yıldönümü kutlamaları konusunda Millî Egitim Bakanlıgı’nın koordinatörlügünde
hazırlanan rapor, bazı degişikliklerle kabul edilmiştir.

b) Birleşmiş Milletler İnsanHakları Egitimi On Yılı Eylem Programı’nda öngörülen hedefler dogrultusunda Türkiye’de İnsanHakları Egitimi On Yılı Ulusal Komitesi oluşturulmasına ilişkin Yönetmelik, 8 Mayıs 1998 günü Üst Kurul'ca kabul edilerek 4
Haziran 1998 tarih ve 23362 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Çeşitli resmî kuruluş temsilcilerinin yanı sıra insanhakları
alanında faaliyet gösteren gönüllü kuruluşlar ve bu alanda çalışmaları ile tanınmış ögretim üyelerinden oluşan Ulusal Komite ile,
Birleşmiş Milletler İnsanHakları Egitimi On Yılı Eylem Planı’nın Türkiye'de uygulanması için Ulusal Program hazırlanması, Eylem
Planı ve Ulusal Program çerçevesinde yürütülen egitim çalışmalarının izlenmesi ve Üst Kurul’ca verilen diger görevlerin yerine
getirilmesi amaçlanmıştır.

26. Kamu kurum ve kuruluşlarında insanhakları ile ilgili hizmet içi egitim yapılması amacıyla,

a) Halen bu konuda çeşitli bakanlıklarca yürütülmekte olan hizmet içi egitim programlarının sürdürülmesi;

b) Tüm kamu kurum ve kuruluşlarında yürütülen hizmet içi egitim faaliyetlerinde insan haklarına yer verilmesi;

c) Ögretmen yetiştiren yüksekögretim kurumları başta olmak üzere, tüm yüksekögretim programlarında insanhakları konularına yer
verilmesi;

d) İnsanhakları konuları ile ilgili hizmet içi egitim programlarının hazırlanmasında sürekli işbirligine gidilmesi;

e) İnsanhakları konularında ilgili bakanlıklarca yürütülen hizmet içi egitim programlarının incelenmesi ve kamu personeli için ortak bir program ve el kitabı hazırlanması,

f) Çalışmaların Millî Egitim Bakanlıgı ve ilgili bakanlıklar arasında işbirligi içinde yürütülmesi kararlaştırılmıştır.

27. Millî Egitim Bakanlıgı’nca insanhakları ile ilgili veya insanhakları egitimi açısından yararlı eserlerin yer alacagı bir “İnsanHakları Dizisi” yayımlanmasına karar verilmiş ve —“Unesco 1997 Uluslararası Hasan-Âli Yücel Yılı” dolayısıyla— dizinin ilk eseri
olarak Hasan-Âli Yücel’in “İyi Vatandaş, İyi İnsan” kitabı yayımlanmıştır.

28. Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ne Türkiye’nin Anayasa’nın bazı maddeleriyle ilgili çekince koymak ve yorum beyanında bulunmak suretiyle katılması için yasa tasarısı hazırlanması kararlaştırılmıştır.

29. 20 Mayıs 1980 tarihli Çocukların Velâyetine İlişkin Kararların Tanınması ve Tenfizi ile Çocukların Velâyetinin Tesisine İlişkin Avrupa Sözleşmesi ile 25 Ekim 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Yönleri Hakkında Lahey Sözleşmesi’nin
Türkiye tarafından imzalanması ve onaylanması için gerekli işlemlerin yapılması kararlaştırılmış; bunlardan ilki 20 Ekim 1997,ikincisi 21 Ocak 1998 günü imzalanmıştır. Onaylama ile ilgili işlemler sürdürülmektedir.

30. a) Düşünce ve anlatım özgürlügü sınırlarının genişletilmesi ile ilgili olarak, Anayasanın 26, 27 ve 28. maddelerinde degişiklik
yapılması yönünde çalışmalar başlatılmıştır.

b) Türk Ceza Kanunu’nun 17, 159 ve 312. maddeleri ile Terörle Mücadele Kanununun 8. maddesinde degişiklik yapılmasını
öngören Kanun Tasarısı, Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulmuştur. Tasarı, TBMM Adalet Komisyonu’nca kabul edilmiş olup;halen Genel Kurul gündeminde bulunmaktadır.

31. İşkence ve kötü muamelenin önlenmesi için,

a) Başbakanlıkça, Hükümetin bu konudaki kararlılıgını belirten bir “Genelge” yayımlanmış; ayrıca

b) Mülkiye müfettişleri ve mülkî amirlerce kolluk güçlerinde (polis ve jandarmada) yapılan özel denetimlerin sıklaştırılması ve
yaygınlaştırılması;

c) Kusurlu görülen görevliler hakkında gecikmeksizin idarî ve cezaî işlem yapılması;

d) Denetim sonuçlarının üçer aylık dönemsel raporlarla ülke genelinde izlenmesi, degerlendirilmesi ve Üst Kurul’a bilgi verilmesi;

e) Gözaltı kayıtlarının düzenli tutulmasını saglayıcı tedbirler alınması;

f) İşkence ve kötü muamele iddialarının titizlikle ve hızla soruşturulması kararlaştırılmıştır.

32. İşkencenin önlenmesi ve toplanan delillerin takviyesi amacıyla,

a) Organize suçlar ve terör suçları ile Cumhuriyet savcıları veya kolluk güçleri amirlerinin gerekli gördügü durumlarda şüpheli ve
sanıkların ifadelerinin olanaklar ölçüsünde bütün il merkezlerinde videoya kaydedilmesi;

b) Otopsi öncesinde fotograf çekme uygulamasının çagdaş standartlara göre yeniden düzenlenerek yurt düzeyinde
yaygınlaştırılması;

c) Bu işler için Adalet ve İçişleri Bakanlıkları (Emniyet Genel Müdürlügü ve Jandarma Genel Komutanlıgı) bütçelerine yeterli
ödenek konulmasının saglanması kararlaştırılmıştır.

33. İşkence, kötü muamele ve diger nedenler dolayısıyla Avrupa İnsanHakları Mahkemesi’nce Türkiye aleyhine verilen kararlar
geregince Devletin ödemek zorunda kaldıgı tazminat tutarları için olayın sorumlularına rücu edilmesi kararlaştırılmıştır.

34. Türkiye’de insanhakları ihlâli iddiaları ile ilgili olarak, yurt içinden ve yurt dışından yapılan başvuruların, basında yer alan haber
ve yazıların ilgili mercilerce araştırma konusu yapılması ve varılan sonuçların belirli aralarla kamuoyuna topluca açıklanması
kararlaştırılmıştır.

35. İnsanhakları konusunda yabancı ülkelerdeki gelişmelerle ilgili üç rapor hazırlanmış ve bazı yabancı ülkelerdeki insanhakları
ihlâlleri ile ilgili üç basın açıklaması yapılmıştır.

36. Belirli durumlarda yapılacak bedenî muayene ve müdahalelerle moleküler genetik incelemelerin düzenlenmesi amacıyla Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’na 78/a-78/g maddelerinin eklenmesini öngören, ayrıca tanıklarla ilgili bazı yeni hükümler getiren kanun taslagı, “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun Bir Maddesinde Degişiklik Yapılması ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun Tasarısı” olarak Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulmuştur.

37.a) Adalet Bakanlıgı’nca, Türk Ceza Kanunu’nun Sekizinci Babında yer alan adabı umumiye ve nizamı aile aleyhindeki cürümlerin ispatı bakımından gerekli oldugu ölçüde vajinal veya anal bedenî muayene yapılmasını düzenleyen; bu arada suçun işlendiginin başka türlü ispatının mümkün olmadıgı zaman başvurulması gereken bu yöntemin yalnız hâkimin, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararıyla uygulanabilecegini; her durumda kural olarak, muayene edilen kişinin veya yaş küçüklügü, akıl hastalıgı, akıl zayıflıgı hallerinde kanunî temsilcisinin rızasının alınması gerektigini; rıza dışı muayenenin ancak gerçegin ortaya çıkarılması bakımından zorunlu oldugu ve muayene edilenin saglıgı açısından sakınca bulunmadıgı takdirde yapılabilecegini; söz konusu cürümlerin ispatı ve hâkim veya Cumhuriyet savcısının kararı dışında muayene edilecek kişi veya kanunî temsilcisinin rızası olmaksızın hiç kimsenin böyle bir muayeneyi yapamayacagını ve yaptıramayacagını belirten bir genelge yayımlanması;

b) Bekâret kontrolü ve zina iddiaları dolayısıyla yapılan muayenelerde insan onuru ile bagdaşmayan uygulamalara meydan
verilmemesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi kararlaştırılmış;

c) Bu konudaki önlemlerin bir bölümüne yukarıda 36’da sözü edilen Kanun Tasarısı’nda, bir bölümüne Adalet Bakanlıgı’nın
21.10.1998 tarih ve 27/123 sayılı genelgesinde yer verilmiştir.

38. Faili bilinmeyen cinayetlerin yeni yöntem ve mekanizmalarla aydınlatılması amacıyla,
a) Delilden suçluya gitmek konusunda önemli bir unsur olan olay yeri incelemesinde iz ve delillerin usulüne uygun olarak
toplanabilmesi için kolluk kuvvetlerinin ileri teknolojik araç ve gereçlerle donatılması, ayrıca “otomatik parmak izi teşhis” sistemine
geçilmesi;

b) Emniyet Genel Müdürlügü kriminal laboratuarlarında, ülke genelinde taşıma ve bulundurma ruhsatlı tüm ateşli silâhların kovan ve
mermi çekirdeklerinin balistik mukayeseye tabi tutulabilmesi için gerek olaylarda elde edilen, gerek ruhsat verilmesi sırasında balistik muayenesi yapılacak kovan ve mermi çekirdeklerinin merkezî şekilde arşivlenmesini saglayacak “bilgisayarlı kovan ve mermi çekirdegi inceleme sistemi” kurulması;

c) Bu çalışmaların saglam bir hukukî temele dayandırılması için 3201 sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanunu’nda gerekli degişikligin
yapılması amacıyla hazırlık çalışmalarına başlanması;

d) Bu sistemin kurulması için gerekli ödenegin İçişleri Bakan-lıgı (Emniyet Genel Müdürlügü) bütçesine konulması;

e) Faili bilinmeyen cinayetlerin sürekli izlenmesi ve aydınlanması için bu konuda görev alacak personelin uzmanlaştırılması, yurt içinde ve yurt dışında açılacak meslekî kurslardan yararlandırılması, bu çerçevede söz konusu personelin uzmanlaştırılması için yurt dışında yürütülecek bir hizmet içi egitim projesi hazırlanması ve projenin uygulanması için gerekli girişimlerde bulunulması, ayrıca personelin yetkilerinin açıkça belirlenerek hukukî güvenceye kavuşturulması kararlaştırılmış;

f) Tanıkların, korku ve zaman kaybı gibi nedenlerle bilgi vermekten kaçınmalarını önlemek ve güvenliklerini saglamak üzere,
Terörle Mücadele Kanunu’nun 20.maddesindeki düzenlemeye benzer hükümler getirmek ve tanıklara verilecek tazminat ve
yollukların yeterli düzeyde olmasını ve derhal ödenmesini saglamak amacıyla Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’na 63/a maddesinin eklenmesini ve aynı Kanunun 64.maddesinin degiştirilmesini öngören düzenleme, yukarıda 36’da sözü edilen Kanun Tasarısı’nda yer almıştır.

39.a) Devlet Memurları Sicil Yönetmeligi’ne ekli Devlet Memurları Sicil Raporu’nun, Sicil Amirlerinin Meslek Ehliyeti Hakkındaki
Notları (Görevde Gösterilen Başarının Degerlendirilmesi) bölümüne memurun “ insan haklarına saygısı” ile ilgili bir soru eklenmiştir.

b) “ İnsanHakları”, aday memurların “Temel Egitim” konuları arasına alınmıştır.

40. Sorgu hâkimligi kurumunun yeniden kurulmasının davaların uzamasına yol açacak nitelikte olması nedeniyle hazırlık soruşturmasının eksiksiz ve daha saglıklı biçimde yürütülmesini saglayacak tedbirlerle ilgili bir araştırma yapılması ve bu araştırmanın —uygulamadaki aksaklıklar ve karşılaştırmalı hukuktaki çözümler göz önünde bulundurulmak suretiyle— genişletilmesi ve somut öneriler geliştirilmesi kararlaştırılmıştır.

41. 1774 Sayılı Kimlik Bildirme Kanunu ile bu Kanunun uygulamasına ilişkin Yönetmelik hükümlerinin etkin biçimde uygulanmasını saglamak üzere,

Kimlik Bildirme Kanunun Bir Maddesinin Degiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde ile Bir Geçici Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Tasarısı hazırlanmış; ayrıca

b) Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca karakollarda kurulması gereken bilgisayar terminalleri için bütçeye yeterli ödenek konulmasının saglanması,

c) İçişleri Bakanlıgı’nca Kimlik Bildirme Kanunu ve Yönetmegi hükümlerinin uygulanmasında göz önünde bulundurulması gereken
hususları belirten bir genelge çıkarılması ve uygulama sonuçlarının sürekli olarak izlenmesi kararlaştırılmıştır.

42. Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanunu’nda degişiklik yapılarak,

a) Mülkî teşkilâta tabi jandarmanın mülkî görevleri ile ilgili eylem ve işlemlerinin İçişleri Bakanlıgı ve valiler yanında kaymakamlarca da denetlenmesini ve teftiş edilmesini;

b) İl ve ilçe jandarma komutanlarının sicilleri doldurulurken mülkî görevleri ile ilgili olarak vali ve kaymakamların, adlî görevleri ile ilgili olarak Cumhuriyet başsavcılarının yazılı görüşlerinin alınmasını;

c) Bu konudaki yönetmelik degişikliklerinin altı ay içinde çıkarılmasını öngören Kanun Tasarısı’nın Bakanlar Kuruluna sunulması kararlaştırılmıştır.

43. Başörtüsü konusunda eski Refah Partili bazı milletvekillerince Üst Kurul’a verilen dilekçe üzerine, konunun Anayasa,yürürlükteki mevzuat ve yargı kararları dikkate alınmak suretiyle her yönüyle incelenmesi sonucunda hazırlanan rapor kabul
edilmiştir.

44. İnsanhakları açısından kadının sorunlarına ilişkin somut çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla başlıca kadın kuruluşlarının da katılımıyla oluşturulan hukuk, egitim ve toplumsal sorunlarla ilgili üç çalışma grubunun hazırladıgı raporlar, ilgili mercilere sunulmak
ve yayınlanmak üzere bazı degişikliklerle kabul edilmiştir.

45. İnsanhakları açısından çevre sorunlarının, özellikle yürürlükteki mevzuatın eksik ve aksayan yönleri ile alınması gerekli
önlemlerin belirlenmesi amacıyla başlıca çevre kuruluşları temsilcilerinin de katılımıyla oluşturulan çalışma grubunca hazırlanan
rapor, Üst Kurul’da belirtilen görüşler dogrultusunda gözden geçirilerek yayımlanmak üzere kabul edilmiştir.

46. İnsanhakları açısından çocukların sorunlarını incelemek ve çözüm önerilerini geliştirmek amacıyla, çocuklarla ilgili başlıca sivil
toplum kuruluşlarının temsilcilerinin de katılımı ile bir çalışma grubu oluşturulmuştur.

İnsanHakları Koordinatör Üst Kurulu, bundan sonraki çalışmalarında da insanhakları ihlâli iddialarını takip ederek
degerlendirecek; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu görevlilerinin görevlerini yasalara ve diger mevzuata uygun olarak yerine
getirmelerini saglamak, insan haklarının korunması ve geliştirilmesini çagdaş evrensel ölçülere uygun olarak gerçekleştirmek
amacıyla, sivil toplum örgütleriyle de diyalog kurarak, gerektiginde yeni yasal veya idarî düzenlemelere ilişkin tavsiyeler oluşturarak
Bakanlar Kurulu’na ve ilgili mercilere sunacaktır.